Historia Białki Tatrzańskiej – spacer śladami przeszłości
03 October 2024r

Historia Białki Tatrzańskiej – spacer śladami przeszłości

Historia Białki Tatrzańskiej sięga początków XVII wieku. Ta piękna małopolska wieś pamięta czasy Jagiellonów, najazdu Szwedów, rozbiorów i walk o niepodległość. Po trudnych wydarzeniach z przeszłości pozostały zabytki i miejsca historyczne. Białka Tatrzańska to obecnie jedna z najpopularniejszych i najpiękniejszych turystycznych miejscowości na Podhalu. W tym tekście przedstawiamy ciekawostki i najważniejsze wydarzenia z historii tej malowniczej wsi.

Co wiemy o historii Białki Tatrzańskiej?

Pierwsi osadnicy osiedlili się na terenie obecnej Kaniówki ok. 1618 roku. Już w latach 20. XVII wieku na terenie tym nowotarski starosta kazał zbudować dwór, tartak, młyn i hutę żelaza, a do pracy sprowadził osadników niemieckich. Zakłady zburzono, gdy okoliczni górale zbuntowali się przeciwko staroście i osadnikom.

Jednak za powstanie wsi Nowa Białka – bo tak wtedy brzmiała jej nazwa – przyjmuje się datę 1637 rok. Wtedy właśnie król Władysław IV Waza nadał przywilej założenia wsi Wojciechowi Nowobilskiemu, który został pierwszym sołtysem. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem i pasterstwem. Gazdówki budowano wzdłuż lewego brzegi rzeki Białka. Powstało też kilka zakładów kuśnierstwa, które produkowały słynne białczańskie kożuchy z owczych skór. Nazwa wsi pochodzi od rzeki, która od dawien dawna zachwycała pieniącą się białą grzywą wody i białymi kamieniami na dnie i przy brzegach.

Białka Tatrzańska – najważniejsze daty i wydarzenia historyczne

  • 1668 – powstanie parafii w Białce Tatrzańskiej i budowa kaplicy;
  • 1700 – budowa drewnianego kościoła pw. św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza, świątynia ta istnieje do dziś i jest ważnym zabytkiem na Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce;
  • lata 40. XVII wieku – starosta nowotarski sprowadził Żydów na Podhale i przekazał im zarządzanie majątkiem starostwa oraz zbieranie danin;
  • lata 70. XVIII wieku – Biała Tatrzańska przechodzi pod zabór austriacki;
  • 1824 – ziemianin i przemysłowiec z Węgier Emanuel Homolacs, kupuje od Austrii na publicznej licytacji, tereny wokół Białki, Zakopanego i Ostrowska, odtąd na ziemiach tych powstają huty, kopalnie i kuźnie;
  • 1855 – powstanie pierwszej szkoły podstawowej w Białce Tatrzańskiej;
  • 1913 – rozpoczęto budowę murowanego kościoła;
  • 1935 – powstało Zgromadzenie zakonne Sióstr Serafitek, obecnie ośrodek pomocy społecznej Caritas,
  • 2001 – otwarcie ośrodka narciarskiego Kotelnica Białczańska;
  • 2011 – otwarcie basenów termalnych Bania.

Zabytki i historyczne miejsca w Białce Tatrzańskiej i okolicach

W zabytkowym drewnianym kościółku jest godne uwagi wyposażenie sakralne, a także etnograficzna wystawa dawnego sprzętu gospodarskiego. Przed kościołem jest stary cmentarz.

Na terenie Białki i okolic miały miejsce walki wojsk królewskich pod dowództwem króla Jana Kazimierza z wojskami szwedzkimi w połowie XVII wieku. Jak podają legendy, górale pomogli królowi uciec przed Szwedami, prowadząc go szlakiem przez wierchy Rusiński, Jankulakowski i Kotelnicę. Dotąd trasa ta nazywana jest Drogą Królewską. Podobno kapliczka św. Jana Nepomucena została zbudowana w miejscu, gdzie niegdyś był cmentarz poległych Szwedów.

Białka Tatrzańska – noclegi, gastronomia i atrakcje turystyczne

Obecnie Białka Tatrzańska to jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych na Podhalu. Słynie ze świetnej infrastruktury narciarskiej, zlokalizowanej na zboczach Kotelnicy i Rusińskiego Wierchu. Latem trasy narciarskie zamieniają się w trasy rowerowe i piesze. We wsi jest kilka regionalnych karczm i restauracji, w których serwowane są dania kuchni góralskiej i współczesnej. Turyści cenią też szeroką bazę noclegową w Białce tatrzańskiej. Są tu apartamentowce, samodzielne domki i tradycyjne pensjonaty. Najciekawsze oferty noclegowe znajdziesz na stronie discover-zakopane.com. Są tu apartments i domki dla turystów, komfortowe, świetnie wyposażone i urządzone w góralskim stylu.

Białka jest jedną z najczystszych rzek w kraju, ale turystów przyciąga przede wszystkim jej alpejski charakter. Organizowane są tu spływy kajakowe i rafting. Przepięknym miejscem jest przełom Białki we wsi Nowa Biała, gdzie rzekę otaczają strome ściany Kramnicy i Obłazowej. Znaną atrakcją są też baseny termalne Bania, w których można popływać, ale też odprężyć się w jacuzzi, zadbać o wygląd skóry i poprawę samopoczucia. Jest tu też strefa relaksu rodzinnego. Rodzinom z dziećmi polecamy też Wioskę Skrzatów na szczycie Kotelnicy, wyciąg krzesełkowy, parki linowe, a w zimie kuligi, wycieczki skuterami śnieżnymi i psimi zaprzęgami, białe szaleństwo na nartach i łyżwach.

Zafascynowała Cię historia Białki Tatrzańskiej? Przyjedź i zobacz na własnej oczy zabytki i współczesne atrakcje turystyczne.

Little Białczańskie

What if we could see all of this?
with my own eyes?

Book your stay and let yourself be swept away by the atmosphere of Podhale

Messenger WhatsApp
Back

See also

en_US
Discover Białka
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.